Kapal 7 in School 7 Het mag tegenwoordig: opkomen voor de marinemannen die er in 1933 met het pantserschip De Zeven Provinciën vandoor gingen. Toentertijd zette de politie de toegangswegen tot Den Helder af en controleerde zij alle binnenkomende treinen. Dit om de verspreiding van publicaties te voorkomen waarin sympathie voor de muiters werd geuit.
Vandaar dat schrijver Herman Keppy juist in Den Helder zijn nieuwe boek Kapal 7. Marine, matrozen en de muiterij van 1933 zal presenteren. Dat gebeurt op zaterdag 16 mei, 13.30 uur in School 7, onder auspiciën van de Helderse Historische Vereniging.
Salariskorting Begin 1933 is het onrustig op de vloot, als gevolg van een aangekondigde salariskorting. Met name in Soerabaja vinden protestvergaderingen plaats, demonstraties en zelfs hier en daar werkweigeringen. Wanneer na de Nederlandse schepelingen ook het Indonesisch personeel gaat demonstreren, grijpt de marineleiding hard in. Alle demonstranten, zo’n vijfhonderd, worden gevangengezet op het eiland Madoera tegenover Soerabaja. Op dat moment bevindt het pantserschip De Zeven Provinciën zich bij Sumatra. Uit solidariteit met hun collega’s op Madoera besluiten de Indonesiërs aan boord spontaan om het schip te kapen en terug te varen naar Soerabaja. Een aantal Nederlandse collega’s doet van harte mee. Op 4 februari nemen ze Kapal 7 (Schip 7), zoals zij het schip noemen, in handen, zonder iemand een haar te krenken. De gebeurtenis haalt wereldwijd de voorpagina’s van de dagbladen, terwijl in Nederland en Nederlands-Indië grote paniek uitbreekt. Niet alleen is het ongehoord dat een marineschip is gekaapt van de natie die prat gaat op zijn vermaard zeevarend verleden, ook vreest men voor meer oproer of zelfs revolutie. Het telegram dat de muiters op maandag 7 februari aan de wereldpers versturen, helpt niet: ‘De Zeven Provinciën tijdelijk in handen genomen door bemanning, alles gaat gewoon zijn gang, stoomen op naar Soerabaja, geen geweld in den zin, doch protest onrechtvaardige salariskorting en gevangenneming marinemannen in Soerabaja, alles wel aan boord. Bemanning.’
Een bom De marineleiding voelt zich genoodzaakt met geweld in te grijpen. Op 10 februari wordt er een bom op het schip gegooid. Er vallen 23 doden en tientallen gewonden. Onder de drie Nederlandse doden bevindt zich tamboer eerste klas P. Bakker uit Den Helder. Tijdens de muiterij heeft hij iedere dag keurig de signalen geblazen bij het hijsen en neerhalen van de Nederlandse driekleur, zo blijkt in het boek Kapal 7.
De overlevende muiters worden gevangengezet en in de loop van 1933 berecht. Zij krijgen enorm hoge straffen opgelegd. Inzamelingsacties voor de gezinnen, die plotseling zonder kostwinner zitten, worden van overheidswege verboden. Tegelijkertijd maakt de marineleiding flink schoonschip onder het overig personeel. Alle Indonesische schepelingen die hebben durven demonstreren in Soerabaja, vliegen de laan uit. Hun opleidingsschool in Makassar wordt voorgoed gesloten – ze zijn er veel te slim gemaakt, redeneert men. Hoewel zij er geen moment toe hebben aangezet, krijgen de matrozenbond en de socialistische partijen de schuld van de muiterij. De matrozenbond wordt verboden en het bestuur in Den Helder staat daarom van de ene op de andere dag op straat. Hun trotse bondsgebouw De Burcht is niet meer te exploiteren en gaat uiteindelijk in andere handen over. Een droeve tijd voor Den Helder breekt aan. In de stad worden zelfs rechercheurs ingezet om vast te stellen of gezinnen ‘rood’ zijn. Het in huis hebben van bijvoorbeeld een socialistische krant geldt als voldoende bewijs. Is het gezinshoofd bij de marine, vliegt hij er onherroepelijk uit. Wil de zoon des huizes bij de marine, hij wordt gepasseerd.
Herman Keppy Aan de hand van krijgsraadverhoren, ooggetuigenverslagen en dagbladreportages vertelt Herman Keppy in zijn boek Kapal 7 en in School 7 over de mensen achter de muiterij, hun beweegredenen en over wat hun daad teweegbracht. Niet eerder zijn deze sensationele gebeurtenis, het verloop ervan en de gevolgen zo veelomvattend en gedetailleerd beschreven.
Keppy is journalist en schrijver. Hij geeft regelmatig lezingen, publiceert in diverse media en heeft meegewerkt aan tv-documentaires en tentoonstellingen. Keppy schreef onder andere de historische roman Tussen Ambon en Amsterdam en het geschiedkundig document Zijn jullie kerels of lafaards?
Link naar krantenartikel
Aanmelden voor de lezing: Link naar School-7
